Szukaj
  • Katarzyna Molendowska

O pytaniach, które pomagają podejmować decyzje



Co to jest Question thinking?

Question thinking jest to metoda opracowana przez Marilee Adams. W dużym uproszczeniu koncepcja ta opiera się na założeniu, że od tego, jakie pytania zadajemy sobie i innym, zależy nasz sposób myślenia, podejmowane decyzje i działania. Stawianie otwartych pytań, a potem uważne słuchanie odpowiedzi daje szansę na dostrzeżenie zupełnie nowych perspektyw i możliwości oraz może zaowocować podjęciem naprawdę dobrej decyzji. Co to znaczy dobrej? Takiej decyzji, która umożliwia dalszy rozwój i służy realizacji celów, które sobie założyliśmy. Albert Einstein powiedział, że jeśli miałby godzinę na rozwiązanie problemu, od którego zależałoby jego dalsze życie, to pierwsze 55 minut poświęciłby na zadanie „odpowiednich” pytań. To od nich zależy kierunek naszego myślenia i to, gdzie tych rozwiązań będziemy poszukiwać.


Przyglądaj się wszystkiemu z ciekawością

Marilee Adams zachęca do tego, żeby z ciekawością przyglądać się temu wszystkiemu, co nas otacza, co nas spotyka każdego dnia. Badaczka zaproponowała termin „inquiry mindset”, który można przetłumaczyć na język polski jako styl myślenia oparty na ciekawości.

Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć, że zdarzają się dni, kiedy jest bardzo trudno o tą ciekawość, o której mówi Marilee Adams. Też tak pewnie macie. Zwłaszcza wtedy, gdy wykonujemy te same, powtarzalne czynności, działamy pod presją czasu, ciągle gdzieś się śpieszymy. Nie ma jednej gotowej recepty na to, jak poradzić sobie w takich sytuacjach, każdy z nas ma pewnie swoje sposoby na to, żeby „wyjść z rutyny”. Według badaczki taka postawa zaciekawienia jest konieczna, aby rozwinąć myślenie krytyczne, kreatywność, umiejętność komunikacji i współpracy z innymi ludźmi. Możemy nad nią pracować poprzez rozwijanie umiejętności zadawania użytecznych pytań oraz myślenia jak uczący się (o czym poniżej).


Oceniający vs Uczący się

Jakie to są te użyteczne pytania? Według Marilee Adams, każdy z nas w różnych życiowych sytuacjach może przyjąć jedną z dwóch postaw: postawę Oceniającego (Judger) lub postawę Uczącego się (Learner). Z każdą z tych postaw wiążę się właściwy dla niej sposób myślenia i specyficzny rodzaj zadawanych pytań.


Pytania Oceniającego

Pytania Oceniającego to na przykład: Co jest ze mną źle? Co jest z nimi źle? Kto popełnił błąd? Dlaczego wszyscy są tacy …. (np. denerwujący)? Takie pytania przychodzą nam do głowy jako pierwsze, skupiają się na szukaniu winnych i opisują rzeczywistość w kategoriach wygrany-przegrany, przez co ograniczają wachlarz możliwych rozwiązań.


Pytania Uczącego się

Pytania typowe dla postawy Uczącego się są proaktywne, adaptacyjne, w tym sensie, że koncentrują się na szukaniu rozwiązań, a nie winnych i podważają przyjęte przez nas założenia (dzięki czemu możemy zobaczyć sytuację z nowej perspektywy). Pytania Uczącego się skupiają nasz wysiłek w kierunku szukania takiego rozwiązania, które uwzględnia potrzeby obydwu stron. To nie jest już wyścig, w której jedna osoba wygrywa, a pozostałe przegrywają. Może uda się znaleźć takie rozwiązanie, w którym wszyscy będą wygrani? Czego chcę? Jaki mam cel? Co z tego, co robiłam do tej pory się sprawdziło? Czego się nauczyłem? Czego potrzebuje druga osoba?


Z empatią

Postawa Oceniającego jest dla nas bardziej naturalna, przychodzi nam łatwiej, dlatego, że tak jesteśmy „zaprogramowani”, jak mówi Marilee Adams, a poza tym mamy za sobą wiele doświadczeń, wspierających akurat ten styl myślenia. Świadomość, że ten styl myślenia jest nam po prostu bliższy, może nam pomóc w komunikacji z innymi ludźmi. Może nam ułatwić zrozumienie ich emocji i spojrzenie na sytuację z ich perspektywy: Z czego wynika ich zachowanie? Jakie emocje odczuwają? O czym myślą? Czego potrzebują?. Na przykład wiele osób przeżywa duże trudności w obliczu zmiany (np. w organizacji), pojawia się złość, rozżalenie, niepewność, poczucie bezradności. Dominuje Oceniający styl myślenia. Zrozumienie i akceptacja, a nie walka z tym, może ułatwić przejście przez cały proces zmiany - z punktu widzenia poszczególnych pracowników, jak i całej organizacji.


Przełącz się!

Ważne jest to, aby rozwijać w sobie nawyk myślenia jak Uczący się. Kluczowa jest umiejętność ciągłego obserwowania i analizowania, tego co się z nami dzieje – Jakie pytania zadajemy? Co one wnoszą do tej sytuacji? Na ile są skuteczne?. Jest to dynamiczny proces, nasz sposób myślenia może się zmieniać z sekundy na sekundę. Wszystko po to, by we właściwym momencie móc dostrzec, że jesteśmy na drodze Oceniającego – i za pomocą otwartych pytań (np. Czy lubię, tak jak się czuję? Czy podoba mi się, to co robię? Jeśli nic się nie zmieni, to jakie będą tego skutki? ) nakierować nasze myślenie na zupełnie nowe tory i przejść na drogę Uczącego się. Przełączyć się, jak mówi Marilee.


12 pytań, dzięki którym wypracujesz dobre rozwiązanie

Na koniec lista 12 pytań, opracowanych przez Marilee Adams. Jest to jedno z narzędzi, które rozwija umiejętność myślenia poprzez zadawanie pytań - question thinking. Można ją wykorzystać w całości, odpowiadając po kolei na wszystkie pytania (kiedy potrzebujemy np. wypracować rozwiązanie jakiegoś problemu). Bądź też przejrzeć listę i wybrać tylko kilka pytań, których akurat nam brakuje do zobaczenia pełnego obrazu danej sytuacji. Przykłady sytuacji, w których poniższa lista może być przydatna:

Zaprojektowanie i wdrożenie systemu oceny pracowniczej w organizacji

Rozwiązanie trudnej sytuacji z udziałem klienta – np. klient zgłasza reklamację usługi, którą zamówił w naszej firmie

Jeden ze współpracowników spóźnia się z wykonaniem swojej części projektu, co ma wpływ na pracę pozostałych członków zespołu

Dziecko chce dłużej bawić się na placu zabaw, podczas gdy rodzicowi śpieszy się do domu


1. Czego chcę?

2. Jaki mam wybór?

3. Jakie są moje założenia?

4. Za co jestem odpowiedzialny?

5. Co jeszcze przychodzi mi do głowy?

6. Co inna osoba czuje/myśli/potrzebuje?

7. Przed czym uciekam/ czego unikam?

8. Czego mogę się nauczyć ….?

- Od tej osoby/sytuacji?

- Z tego błędu/porażki?

- Z tego sukcesu?

9. Jakie kroki teraz mógłby podjąć? Co teraz miałoby dla mnie największy sens?

10. Jakie jeszcze pytania powinienem zadać teraz sobie/innym

11. Co mogę zrobić, żeby wszyscy wygrali/skorzystali z tej sytuacji?

12. Jakie mam możliwości?


Dajcie znać w komentarzach, które z tych pytań szczególnie się u Was sprawdziły?


Źródło: https://inquiryinstitute.com/

120 wyświetlenia

Zaczynamy współpracę?

Z wielką przyjemnością rozwieje Twoje wątpliwości

©2019 by Katarzyna Molendowska.